سـعیــــــد طـاوســــــــی
مـدرس و پژوهشــــــــگر تــاریــخ اســـــلام
tayfur
۱۴ فروردین ۱۳۹۴
2336
آشنایی با احمد بن ابی طاهر طیفور

tayfur

ابوالفضل احمد بن ابی طاهر از آن روی که نام پدرش طیفور بوده است ، به ابن طیفور نیز شهرت دارد و در منابع دو لقب کاتب و وراق را برای او ذکر کرده اند .  او در سال ۲۰۴ ق ( ۸۱۹ م ) ، سال ورود مأمون عباسی از خراسان به بغداد ، در بغداد به دنیا آمده اما اصل وی از مرورود خراسان است ( مسعودی ، ۴ / ۱۸۳ ؛ ابن ندیم ، ۱۶۳ ؛ آقا بزرگ تهرانی ، ۳ / ۱۴۲ ؛ امین ، ۱ / ۳۱۵ ؛ زرکلی ، ۱ / ۱۴۱ ) . او مورخی برجسته و معلم اطفال بود و گاهی شعر نیز می سرود . وی صاحب کتاب تاریخ بغداد و نخستین کسی است که در مورد بغداد تاریخ نوشته است ( حاجی خلیفه ، ۱ / ۲۸۸ ؛ آقا بزرگ تهرانی ، ۲۶ / ۱۲۶ ) .  ابن طیفور به سبب تألیف کتاب بلاغات النساء در میان شیعیان شهرت دارد . آقا بزرگ تهرانی بر این نظر است که تشیع ابن ابی طاهر از چاپ اول  کتاب بلاغات النساء در سال ۱۳۲۶ ق  معلوم می شود و این کتاب در چاپ دوم تحریف شده است (آقا بزرگ تهرانی ، همانجا ) . این کتاب از مصادر بحار الانوار است و علامه مجلسی خطبه حضرت زهرا (س) در مدینه و خطبه های زنان آل محمد (ص) در کوفه و شام را از آن نقل کرده است ( مجلسی ، ۱ / ۲۲ ؛ آقا بزرگ تهرانی ،۳ / ۱۴۲) . گفتنی است که بلاغات النساء تنها قطعه ای از کتاب  المنثور و المنظوم  ابن طیفور است و بقیه این کتاب ۱۴ جلدی تا به حال به چاپ نرسیده است . (آقا بزرگ تهرانی ، همانجا ؛ زرکلی ، همانجا)  

ابن ابی طاهر در حدود ۵۰ کتاب تألیف کرده که برخی از آن ها عبارت است از :

–  کتاب المؤلفین    –  لسان العیون      – کتاب الهدایا    – سرقات البحتری من أبی تمام

– فضل العرب علی العجم     –  کتاب الجواهر    – کتاب الملک المصلح و الوزیر المعین    

 – کتاب العله والعلیل   – کتاب المعتذرین    – کتاب مقاتل الفرسان   

– کتاب الخیل کبیر     – جمهره نسب بنی هاشم

– سرقات الشعراء      – أسماء الشعراء الاوائل      – کتاب الجامع فی الشعراء و اخبارهم

 – ألقاب الشعراء     –  مقاتل الشعراء  (ابن ندیم ، ۱۶۳ ۱۶۴ ؛  اسماعیل پاشا بغدادی ، ۱/ ۵۱ ۵۲ ؛ زرکلی ، همانجا )

وی در سال ۲۸۰ ق ( ۸۹۳ م ) در بغداد درگذشت و در باب الشام بغداد به خاک سپرده شد . او را به صفاتی چون حسن خلق  و حسن معاشرت ستوده اند . ( ابن ندیم ، ۱۶۳ ؛ سرکیس ، ۱ / ۳۷۰ ؛  زرکلی ، همانجا ) ابن طیفور فرزندی به نام عبید الله و مکنی به ابو الحسین داشته که او نیز مانند پدرش به تألیف  و تصنیف مشغول بوده است و از میان آثارش می توان به کتاب المتظرفات و المتظرفین اشاره کرد . همچنین وی مطالبی به کتاب تاریخ بغداد پدرش افزوده و بخش های اخبار المعتمد ، اخبار المعتضد ، اخبار المکتفی و اخبار المقتدر  به قلم او است . ( ابن ندیم ، ۱۶۴ )

منابع :

آقا بزرگ تهرانی ، الذریعه ، به کوشش سید احمد حسینی ، بیروت ، ۱۴۰۶ ق ؛ الامین ، سید محسن ، اعیان الشیعه ، به کوشش حسن الامین ، دار التعارف ، بیروت ، [بی تا]   ؛ ابن ندیم ، ابو الفرج محمد بن ابی یعقوب اسحق ، الفهرست ، به کوشش رضا  تجدد ، [بی تا] ، [بی جا] ، [بی نا] ؛ اسماعیل پاشا بغدادی ، هدیه العارفین ، استانبول ، ۱۹۵۱ م ، [افست] بیروت ، دار احیاء التراث العربی ، [بی تا] ؛ حاجی خلیفه ، مصطفی بن عبد الله ، کشف الظنون ، دار احیاء التراث العربی ، بیروت ، [بی تا] ؛ الزرکلی ، خیر الدین ، الاعلام ، بیروت ، ۱۹۸۰ م ؛ سرکیس ، الیان ، معجم المطبوعات العربیه ، قم ، ۱۴۱۰ ق ؛ مجلسی ، محمد باقر ، بحار الانوار ، بیروت ، ۱۴۰۳ ق ؛ مسعودی ، ابوالحسن علی بن الحسین ، مروج الذهب ، به کوشش اسعد داغر ، قم ، ۱۴۰۹ ق ؛

نظرات
ارسال نظر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جستجو
Text widget

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat…